Yurt dışında alınan boşanma kararı Türkiye'de nasıl geçerli olur?

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının bulundukları ülkede boşanması oldukça yaygındır. Ancak yabancı mahkemenin verdiği boşanma kararı, kendiliğinden Türkiye'deki nüfus kayıtlarına yansımaz. Karar Türkiye'de kayda geçirilmedikçe kişi burada hâlâ evli görünür; bu da yeniden evlenme, miras ya da mal paylaşımı gibi konularda sorun çıkarabilir.

Tanıma nedir?

Tanıma, yabancı bir mahkeme kararının Türkiye'de kesin hüküm etkisi doğurmasını sağlayan yargısal bir işlemdir. Bu konular 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'da düzenlenmiştir. Kararın icra edilmesi, yani zorla uygulanması gerekiyorsa (örneğin nafaka alacağı) tanımadan ayrı olarak tenfiz istenir.

Hangi koşullar aranır?

Mahkeme, yabancı kararın esasını yeniden incelemez; belirli şartların varlığını denetler. Genel olarak:

• Kararın verildiği ülkenin hukukuna göre kesinleşmiş olması
• Kararın Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması
• Davalı tarafın usulüne uygun şekilde davaya çağrılmış ve savunma hakkının tanınmış olması
• Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması

Hangi belgeler gerekir?

Yabancı mahkeme kararının aslı ya da onaylı örneği, kararın kesinleştiğini gösteren belge ve bunların yeminli tercümesi gerekir. Kararın verildiği ülke Lahey Apostil Sözleşmesi'ne tarafsa belgelerin apostil şerhi taşıması, değilse konsolosluk onayından geçmesi gerekir.

Mahkemeye gitmeden kayıt mümkün mü?

Belirli durumlarda evet. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 27/A maddesi uyarınca, kesinleşmiş yabancı boşanma kararı, eşlerin birlikte nüfus müdürlüğüne ya da konsolosluğa başvurmasıyla mahkeme kararı olmadan da nüfus kaydına işlenebilir. Eşlerden biri başvuruya katılamıyorsa ya da karar bu yolla kayda geçirilmeye uygun değilse tanıma davası açmak gerekir.

Tanıma davası nasıl işler?

Boşanma kararlarının tanınması için dava aile mahkemesinde açılır. Mahkemenin kararı kesinleştikten sonra karar nüfus müdürlüğüne bildirilir ve kişinin medeni hâli kayıtlarda güncellenir. Belgelerin eksiksiz hazırlanması, sürecin gereksiz yere uzamasının önüne geçer.